W skrócie
- Zadzwoń i przypomnij — często to zwykłe przeoczenie.
- Wyślij pisemne wezwanie do zapłaty.
- Przy zaległości za co najmniej 3 pełne okresy płatności: pisemnie uprzedź o zamiarze wypowiedzenia i daj dodatkowy, miesięczny termin.
- Jeśli najemca nie zapłaci — wypowiedz umowę na piśmie.
- Gdy nie wyprowadzi się — pozew o zapłatę i o eksmisję (przy najmie okazjonalnym — szybsza ścieżka).
Czego nie robić
Samopomoc jest ryzykowna
Wymiana zamków, odcięcie prądu, wody czy ogrzewania albo wynoszenie rzeczy najemcy — nawet przy dużych zaległościach — może skończyć się odpowiedzialnością karną (np. za naruszenie miru domowego) i pozwem o odszkodowanie. Najemca, który mieszka w lokalu, jest chroniony, dopóki sąd nie zdecyduje inaczej.
Krok 1 i 2: przypomnienie i wezwanie do zapłaty
Zacznij od telefonu lub wiadomości — opóźnienie bywa przypadkiem (nowe konto, urlop, zmiana pracy). Jeśli to nie pomaga, wyślij pisemne wezwanie do zapłaty z kwotą, okresem zaległości i terminem (np. 7 dni). To dowód, że próbowałeś załatwić sprawę polubownie, przydatny później w sądzie.
Od zaległych kwot możesz naliczać odsetki ustawowe za opóźnienie, nawet jeśli umowa ich nie przewiduje. Roszczenia o czynsz przedawniają się po 3 latach — nie zwlekaj miesiącami.
Krok 3: uprzedzenie o zamiarze wypowiedzenia
Zgodnie z art. 11 ustawy o ochronie praw lokatorów właściciel może wypowiedzieć najem z powodu zaległości dopiero, gdy najemca zalega z czynszem lub opłatami za co najmniej trzy pełne okresy płatności. Najpierw musi go uprzedzić na piśmie o zamiarze wypowiedzenia i wyznaczyć dodatkowy, miesięczny termin na zapłatę zaległych i bieżących należności.
Krok 4: wypowiedzenie umowy
Jeśli najemca nie zapłaci w dodatkowym terminie, możesz wypowiedzieć umowę — na piśmie, z podaniem przyczyny, najpóźniej na miesiąc naprzód, na koniec miesiąca kalendarzowego. Po upływie okresu wypowiedzenia najemca traci prawo do zajmowania lokalu. Kaucję możesz rozliczyć na pokrycie zaległości, ale dopiero po opróżnieniu lokalu — więcej w poradniku o kaucji.
Krok 5: sąd i eksmisja
Jeśli najemca nie wyprowadzi się mimo wypowiedzenia, potrzebny jest wyrok sądu nakazujący opróżnienie lokalu, a potem wykonanie go przez komornika. Równolegle możesz dochodzić zaległego czynszu (pozew o zapłatę lub nakaz zapłaty).
- Sąd w wyroku eksmisyjnym bada, czy najemcy przysługuje lokal socjalny. Jeśli tak, eksmisja czeka na wskazanie takiego lokalu przez gminę — a właściciel może żądać od gminy odszkodowania.
- Co do zasady eksmisji nie wykonuje się w okresie ochronnym od 1 listopada do 31 marca (z pewnymi wyjątkami).
- Przy najmie okazjonalnym procedura jest dużo szybsza — opiera się na oświadczeniu notarialnym najemcy.
Przy realnym ryzyku eksmisji warto skorzystać z pomocy prawnika — błędy formalne w wypowiedzeniu potrafią wydłużyć sprawę o wiele miesięcy.
Jak zapobiegać zaległościom
- Sprawdź najemcę przed podpisaniem umowy.
- Pobierz kaucję i rozważ najem okazjonalny przy dłuższych umowach.
- Wysyłaj przypomnienia przed terminem płatności i reaguj od razu na pierwsze opóźnienie.
Przypomnienia w m4dom
m4dom sam przypomina najemcy o czynszu (z kodem QR do przelewu), oznacza zaległe płatności i informuje o nich obie strony. Historia wpłat z datami przyda się, gdy sprawa trafi do sądu.
Poradnik ma charakter informacyjny i opisuje przepisy obowiązujące w dniu aktualizacji. Nie zastępuje porady prawnika ani doradcy podatkowego w Twojej konkretnej sprawie.