W skrócie
- Najem okazjonalny może zawrzeć osoba fizyczna, która nie prowadzi działalności w zakresie wynajmu lokali.
- Umowa jest zawierana na czas oznaczony, maksymalnie 10 lat.
- Najemca składa oświadczenie u notariusza o poddaniu się egzekucji i wskazuje lokal, do którego się wyprowadzi.
- Właściciel musi zgłosić umowę do urzędu skarbowego w ciągu 14 dni od rozpoczęcia najmu — inaczej traci korzyści najmu okazjonalnego.
- Kaucja może wynieść maksymalnie 6-krotność czynszu.
Czym jest najem okazjonalny
Najem okazjonalny to szczególny rodzaj umowy najmu mieszkania uregulowany w ustawie o ochronie praw lokatorów. Jego główna zaleta dla właściciela: jeśli najemca nie wyprowadzi się po zakończeniu umowy, eksmisja jest dużo szybsza i prostsza niż przy zwykłym najmie. Najemca z góry, u notariusza, zgadza się na opróżnienie mieszkania i wskazuje, dokąd się wyprowadzi.
Wymagania i załączniki
Do umowy najmu okazjonalnego dołącza się:
- Oświadczenie najemcy w formie aktu notarialnego, w którym poddaje się egzekucji i zobowiązuje do opróżnienia lokalu w terminie wskazanym w żądaniu.
- Wskazanie innego lokalu, w którym najemca będzie mógł zamieszkać w razie egzekucji (np. mieszkanie rodziców).
- Oświadczenie właściciela tego lokalu (lub osoby mającej do niego tytuł prawny), że zgadza się na zamieszkanie tam najemcy. Wynajmujący może zażądać, by podpis był poświadczony notarialnie.
Sama umowa najmu nie wymaga formy aktu notarialnego — notariusz jest potrzebny do oświadczenia najemcy.
Zgłoszenie do urzędu skarbowego w 14 dni
Wynajmujący ma 14 dni od dnia rozpoczęcia najmu na zgłoszenie umowy naczelnikowi urzędu skarbowego właściwemu ze względu na swoje miejsce zamieszkania. Można to zrobić osobiście, pocztą albo elektronicznie. Na żądanie najemcy trzeba okazać potwierdzenie zgłoszenia.
Najczęstszy błąd
Brak zgłoszenia w terminie oznacza, że umowa nie korzysta z ochrony najmu okazjonalnego — staje się zwykłym najmem na czas oznaczony, a szybka eksmisja przestaje być możliwa. Zgłoszenie do US nie zastępuje rozliczenia podatku — o tym w poradniku o podatku od najmu.
Kaucja przy najmie okazjonalnym
Kaucja może wynieść maksymalnie sześciokrotność miesięcznego czynszu z dnia zawarcia umowy. Poza zwykłymi należnościami (zaległy czynsz, szkody) zabezpiecza też koszty egzekucji opróżnienia lokalu. Zwraca się ją w ciągu miesiąca od opróżnienia lokalu — tak jak przy zwykłym najmie. Więcej w poradniku o kaucji za mieszkanie.
Jak wygląda eksmisja przy najmie okazjonalnym
- Po zakończeniu lub rozwiązaniu umowy wynajmujący doręcza najemcy pisemne żądanie opróżnienia lokalu, z podpisem poświadczonym notarialnie, z terminem nie krótszym niż 7 dni.
- Jeśli najemca się nie wyprowadzi, wynajmujący składa do sądu wniosek o nadanie klauzuli wykonalności aktowi notarialnemu. Dołącza żądanie z dowodem doręczenia, dokument potwierdzający prawo do lokalu i potwierdzenie zgłoszenia umowy do urzędu skarbowego.
- Z tytułem wykonawczym wynajmujący zwraca się do komornika.
Nie ma tu długiego procesu o eksmisję ani ustalania prawa do lokalu socjalnego, jak przy zwykłym najmie.
Koszty i czy się opłaca
Najwięcej kosztuje wizyta u notariusza (oświadczenie najemcy). Taksa notarialna za taki akt jest niewielka w porównaniu z ryzykiem wielomiesięcznej eksmisji; zwykle strony ustalają, kto ją pokrywa — często najemca.
Najem okazjonalny opłaca się szczególnie przy dłuższych umowach i wyższych czynszach. Przy krótkim najmie zaufanej osobie wiele osób wybiera zwykłą umowę, dobrze sprawdzonego najemcę i kaucję.
Firmy wynajmujące mieszkania w ramach działalności mogą korzystać z podobnej konstrukcji — najmu instytucjonalnego.
Poradnik ma charakter informacyjny i opisuje przepisy obowiązujące w dniu aktualizacji. Nie zastępuje porady prawnika ani doradcy podatkowego w Twojej konkretnej sprawie.